# Tor Relay တစ္ခုကို စတင္ျပင္ဆင္ျခင္း

Tor ကြန္ယက္သည္ တကမၻာလံုးက ေစတနာ့ဝန္ထမ္းေတြဟာ Tor realy ကို run ျပီး ၎၏ အရံ bandwidth ေတြကို လွဴဒါန္းျခင္း အားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ Vidalia သည္ သင့္ကိုယ္တုိင္ realy ကို အလြယ္တကူ set up ျပဳလုပ္ေစျခင္းအားျဖင့္ သင့္ကို အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုအျဖစ္ပါဝင္ေစရန္ ကူညီေပးပါတယ္။

### အေျခခံ Setting မ်ား

အကယ္၍ realy ကို run ျပီး Tor ကြန္ယက္ကို ဖြံ႕ျဖိဳးေစဖို႔ သင္ကူညီလုိတယ္ဆိုရင္ စတင္ဖို႔အတြက္ ဤအခ်က္မ်ားကို လိုက္လုပ္ ႏိုင္ပါတယ္:

1. Macintosh systems တြင္ သင္၏ system menubar မွ အသြင္အျပင္ သို႔မဟုတ္ tray menu မွ Settings ကိုေရြးခ်ယ္ျခင္းအားျဖင့္ ျပင္ဆင္ျခင္း Dialog ကို ဖြင့္ပါ။
2. Relay ျပင္ဆင္ျခင္းစာမ်က္ႏွာကို ေရြးခ်ယ္ပါ။
3. မည္သည့္ ပံုမွန္ Tor relay သို႔မဟုတ္ bridge relay (Tor 0.2.0.8-alpha သို႔မဟုတ္ ဗားရွင္းအသစ္မ်ား) ကို သင္ run လိုသည္ဆိုတာကို ဆံုးျဖတ္ပါ။ Bridge relays ေတြဟာ Tor ကြန္ယက္ကို တိုက္ရိုက္ ဆက္သြယ္ျခင္းကို ပိတ္ဆို႔ျခင္း ခံထားရတဲ့ Tor အသံုးျပဳသူမ်ားရဲ႕ ဆင္ဆာျဖတ္ထားျခင္းခံရတာကို ကူညီေပးပါတယ္။ အကယ္၍ ပံုမွန္ Tor relay ကို run ခ်င္ရင္ Tor ကြန္ယက္အတြက္ Relay လမ္းေၾကာင္း သို႔မဟုတ္ bridge relay ကို run ခ်င္လွ်င္ Tor ကြန္ယက္သို႔ ေရာက္ရွိရန္ ဆင္ဆာ အျဖတ္ခံထားရေသာ အသံုးျပဳသူမ်ားကို ကူညီပါ ဆိုေသာ box မ်ားကို check လုပ္ပါ။
4. ေအာက္ပါအခ်က္အလက္မ်ားကို ထည့္သြင္းပါ။

- နာမည္ေျပာင္: Tor ကြန္ယက္ေပၚတြင္ သင့္ relay နာမည္ကို သိရွိႏိုင္ပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ relay နာမည္ေျပာင္ "MyVidaliaRelay" ျဖစ္သည္။
- ဆက္သြယ္ရန္အခ်က္အလက္: သင့္အီးေမးလ္လိပ္စာ။ ၎လိပ္စာကို အေရးၾကီးေသာ Tor လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ update မ်ား သို႔မဟုတ္ သင့္ relay တစ္ခုခု မွားယြင္းေနရင္တဲ့ ကိစၥရပ္မ်ား ရွိခဲ့ရင္ ဆက္သြယ္ဖို႔ အသံုးျပဳမွာပါ။ PGP သို႔မဟုတ္ GPG key ID ႏွင့္ fingerprint တို႔ ပါရွိရပါမယ္။
- Relay Port: သင့္ relay ေပၚရွိ ၎ port သည္ clients မ်ားဆီက သို႔မဟုတ္ အျခား Tor relays မ်ားဆီက လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို နားေထာင္ပါလိမ့္မည္။

5. အကယ္၍ ကြန္ယက္ေပၚရွိ အျခားသူမ်ား အတြက္ relays မ်ား၏ mirror Tor's directory ျပဳလုပ္လိုလွ်င္ Mirror the Relay Directory box ကို check လုပ္ပါ။ အကယ္၍ bandwidth မ်ားမ်ားစားစား မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ ၎boxကို uncheck လုပ္ပါ။ အကယ္၍ relay directory ကို mirror ျပဳလုပ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္တယ္ဆိုရင္ သင္အထက္တြင္ ထည့္ထားေသာ Relay port ႏွင့္ Directory Port တို႔ ကြဲျပားေနပါေစ။ Bridge relay ေတြဟာ မျဖစ္မေန relay directory ကို mirror ျပဳလုပ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

### Bandwidth ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ား

Tor relay ကို run ျခင္းသည္ bandwidth ၏ ၾကီးမာေသာ ပမာဏကို ကုန္ေစပါသည္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ Tor ဟာ သင္ Tor network ကို ပူးေပါင္းပါဝင္ခ်င္ေသာ ဆႏၵရွိတဲ့အတြက္ သင့္ကို bandwidth ပမာဏကို ကန္႔သတ္ခြင့္ေပးပါသည္။ သင့္ကိုယ္ပိုင္ အသံုးျပဳမႈအတြက္ အသံုးျပဳႏိုင္ေသာ ကြန္ယက္ဆက္သြယ္မႈကို သိမ္းထားတုန္း အခ်ိန္မွာပဲ relay ကို run ႏိုင္ပါတယ္။

သင္ ဆက္သြယ္မႈျမန္ႏႈန္းႏွင့္ လိုက္ဖက္မယ့္ dropdown box ထဲက option ကို ေရြးခ်ယ္သင့္ပါတယ္။ အကယ္၍ ကိုယ္ပိုင္ဆိုတာကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့လွ်င္ သင့္ကိုယ္ပိုင္ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ား ကို သတ္မွတ္ရပါလိမ့္မယ္။

#### ကိုယ္ပိုင္ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ား

အျမင့္ဆံုးႏႈန္း သည္ bytes အစုေပါင္းျဖစ္ျပီး သတ္မွတ္ထားေသာပ်မ္းမွ်ႏႈန္းထက္ ျမန္ဆန္ေသာ လမ္းေၾကာင္း ၏ ကာလတို အေတာတြင္း ေတာင္းဆိုမႈမ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးရန္ အတြက္ အသံုးျပဳသည္။ သို႔ေသာ္ ကာလရွည္မ်ားတြင္ ပ်မ္းမွ်ႏႈန္းကို ျပဳျပင္ေနဆဲ ျဖစ္သည္။ အကယ္၍ ပ်မ္းမွ်သည္ ေနာက္က်ျပီး မေရာက္ခဲ့ဘူးဆိုလွ်င္ peak times အေတာအတြင္း လမ္းေၾကာင္းအမ်ားျပားကို ခြင့္ျပဳေနခ်ိန္မွာပဲ နိမ့္ေသာ ပ်မ္းမွ်ႏႈန္း ဒါေပမယ့္ ျမင့္ေသာ အျမင့္ဆံုး ႏႈန္းေတြဟာ ေရရွည္ကာလ ပ်မ္းမွ်ႏႈန္း အတြက္ အတည္ျပဳေပးမွာ ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ သင္၏ ပ်မ္းမွ်ႏႈန္းသည္ အျမင့္ဆံုးႏႈန္းႏွင့္ တူညီေနလွ်င္ Tor သည္ သတ္မွတ္ထားေသာ ႏႈန္းထက္ ဘယ္ေတာ့မွ ပိုလြန္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သင္၏ အျမင့္ဆံုးႏႈန္း သည္ အျမဲတမ္း ပ်မ္းမွ်ႏႈန္း ထက္ ၾကီးရင္ၾကီး သို႔မဟုတ္ တူညီေနရပါမယ္။

ပ်မ္းမွ်ႏႈန္း သည္ အျမင့္ဆံုး ကာလရွည္ၾကာ ခြင့္ျပဳေသာ bandwidth (kilobytes per second ျဖင့္) ျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ 2 megabytes per second (2048 KB/s), သို႔မဟုတ္ 50 kilobytes per second (cable ဆက္သြယ္မႈ၏ ပုံမွန္ျမန္ႏႈန္း)ကို သင္ေရြးခ်ယ္လိုျခင္း ျဖစ္သည္။ Tor သည္ အနိမ့္ဆံုး relay ကို run ရန္ 20 kilobytes per second လိုအပ္သည္။

အေရးတၾကီး သတိရ ရမွာက Tor ဟာ bandwidth ေတြကို bytes နဲ႔တိုင္းတာပါတယ္။ bits မဟုတ္ပါ။ Tor ဟာ ထြက္သြားတဲ့ bytes ေတြအစား ဝင္လာတဲ့ bytes ေတြကိုသာ ၾကည့္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ အကယ္၍ သင့္ realy ဟာ directory mirror အျဖစ္ ျပဳမူတယ္ဆိုရင္ ဝင္လာေသာ bytes မ်ားထက္ ပို၍ထြက္သြားေသာ bytes မ်ားကို သင္ေပးပို႔မည္ ျဖစ္သည္။ အကယ္၍ ၎သည္ ျပႆနာ တစ္ခု ျဖစ္သည္ဟု သင္ရွာေဖြ႕ေတြ႕ရွိ ခဲ့လွ်င္ ၊ သင့္ bandwidth ေပၚတြင္ အားစိုက္မႈမ်ား အလြန္အမင္း သြတ္သြင္း ေနတယ္လို႔ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့လွ်င္ Mirror the relay directory checkbox ကို uncheck ျပဳလုပ္ရန္ သင္ဆံုးျဖတ္သင့္သည္။

### ထြက္ပံုထြက္နည္းမ်ား

ထြက္ပံုထြက္နည္းမ်ားသည္ အင္တာနက္ေပၚက မည္သည့္ အရင္းျမစ္အမ်ိဳးအစား ကို သင့္ Tor relay မွ အျခားေသာ Tor အသံုးျပဳသူမ်ား ရယူခြင့္ျပဳရန္ သတ္မွတ္ေပးေသာ နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ Tor က အျခားေသာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို ကန္႔သတ္ထားတဲ့ ရွိေနျပီးသားမူဝါဒမ်ား စာရင္း မူရင္းကို အသံုးျပဳသည္။ ေမးလ္က spam မ်ားကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ မူရင္း ဖိုင္ေဝမွ်ျခင္း ports မ်ားသည္ Tor ကြန္ယက္ကို ေႏွာင့္ယွက္ျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးသကဲ့သို႔ ျဖစ္သည္။

checkbox ေတြရဲ႕ တစ္ခုခ်င္းစီဟာ သင့္ relay ကို ျဖတ္၍ access လုပ္တာကို Tor အသံုးျပဳသူမ်ားအား သင္ခြင့္ျပဳႏိုင္တဲ့ အရင္းျမစ္အမ်ိဳးအစားကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ အကယ္၍ အရင္းျမစ္အမ်ိဳးစား တစ္ခုခ်င္းစီအလိုက္ uncheck လုပ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ သင့္ relay ကေန ၎အရင္းျမစ္မ်ားကို ရယူရန္ Tor အသံုးျပဳသူမ်ားအား ခြင့္ျပဳလိမ့္မည္ မဟုတ္ေပ။ Misc အျခားေသာဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ဟု label တပ္ထားေသာ box ကို check လုပ္ျပီးျပီးဆိုလွ်င္ အျခား checkboxes မ်ား အားျဖင့္ Tor အသံုးျပဳသူမ်ားဟာ အျခားေသာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ကို ရယူႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ သို႔မဟုတ္ Tor ၏ မူရင္း ရွိေနျပီးသား မူဝါဒ။

ပိုမိုျပည့္စံုရန္အတြက္ ရွိျပီးသား မူဝါဒ checkboxes မ်ား တစ္ခုခ်င္းစီကို ေအာက္ေဖာ္ျပပါ သတ္မွတ္ထားေသာ port နံပါတ္မ်ား ဇယားကြက္ စားရင္းမ်ားက ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ ေဖာ္ျပခ်က္ ေကာ္လံတြင္ အကယ္၍ ဆက္စပ္ေသာ box ကို check လုပ္ခဲ့တယ္ဆိုလွ်င္ Tor clients မ်ား၏ အရင္းျမစ္မ်ားက သင့္ relay ကို ျဖတ္၍ ရယူရန္ ခြင့္ျပဳတာကို ေဖာ္ျပေပးမည္ ျဖစ္သည္။

Checkbox | Ports | ေဖာ္ျပခ်က္
Websites | 80 | ပံုမွန္ encrypt မလုပ္ထားေသာ Web browsing
Secure Websites (SSL) | 443 | Web browsing ကို encrypt လုပ္ျခင္း
Retrieve Mail (POP, IMAP) | 110, 143, 993, 995 | Downloading email (အီးေမးလ္ေပးပို႔ျခင္းကို ခြင့္မျပဳ)
Instant Messaging (IM) | 703, 1863, 5050, 5190, 5222, 5223, 8300, 8888 | Instant messaging applications like MSN Messenger, AIM, ICQ, and Jabber
Internet Relay Chat (IRC) | 6660-6669, 6697, 7000-7001 | IRC clients and servers
Misc. အျခားေသာဝန္ေဆာင္မႈမ်ား | * | ျပီးခဲ့ေသာ checkboxes မ်ားသည္ အျခားေသာ applications မ်ားအားလံုးကို မျခံဳငံုႏိုင္ပါ။

အကယ္၍ သင့္ relay ကေန Tor အသံုးျပဳသူမ်ားက Tor ကြန္ယက္ ျပင္ပဆက္သြယ္မႈ ျပဳလုပ္မည္ကို ခြင့္မျပဳဘူးဆိုလွ်င္ checkboxes ေတြအားလံုးကို uncheck လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ သင္ checkboxes ကို uncheck လုပ္ခဲ့ရင္ေတာင္ သင့္ relay ဟာ Tor ကြန္ယက္ကို အက်ိဳးျပဳေနအံုးမွာပါ။ သင့္ relayသည္ အျခားေသာ အသံုးျပဳသူမ်ားက Tor ကြန္ယက္ကို ဆက္သြယ္ရန္ ခြင့္ျပဳလိမ့္မည္ ျဖစ္ျပီး အျခား Tor relays မ်ားအၾကား relay လမ္းေၾကာင္းကိုလည္း ကူညီေပးလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။

အကယ္၍ bridge relay ကို run ဖို႔ ေရြးခ်ယ္လိုက္တယ္ဆိုရင္၊bridge relays မ်ားသည္ ရွိေနေသာ ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ခြင့္မျပဳဘူး ဆိုကတည္းက Exit Policies tab သည္ မီးခိုးေရာင္ေျပာင္းသြားလိမ့္မည္။ Tor ကြန္ယက္ကို Tor clients မ်ား ခ်ိတ္ဆက္မွသာ Bridges မ်ားကို အသံုးျပဳႏိုင္သည္။

### Port Forwarding

မ်ားစြာေသာ အိမ္တြင္အသံုးျပဳသူမ်ားသည္ local ကြန္ယက္ေပၚရွိ ေျမာက္ျမားစြာေသာ ကြန္ျပဴတာမ်ားကို တူညီေသာ အင္တာနက္ဆက္သြယ္မႈအား မွ်ေဝေပးရန္ ခြင့္ျပဳေသာrouter မွတဆင့္ အင္တာနက္ကို ခ်ိတ္ဆက္ၾကသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အသံုးျပဳသူမ်ားသည္ အင္တာနက္ေပၚရွိ အျခားေသာ ကြန္ျပဴတာမ်ားမွ သင့္ကြန္ျပဴတာသို႔ ဝင္ေရာက္လာသည့္ ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ပိတ္ဆို႔မည့္ firewall ၏ အေနာက္တြင္လည္း ရွိေနတတ္သည္။ အကယ္၍ Tor relay ကို run ခ်င္တယ္ဆိုလွ်င္ အျခားေသာ Tor clients မ်ားႏွင့္ relays မ်ားသည္ အိမ္သံုး router သို႔မဟုတ္ firewall ကိုျဖတ္၍ သင္၏ relay ကို ခ်ိတ္ဆက္ရပါလိမ့္မယ္။

သင့္ realy ကို အမ်ားက ဝင္ၾကည့္ႏိုင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရန္ port forwardingကို ျပင္ဆင္ျခင္း အားျဖင့္ သင္၏ router သို႔မဟုတ္ firewall သည္ သင့္ကြန္ျပဴတာကို ျဖတ္၍ မည္သည့္ ports မ်ားကို ခြင့္ျပဳရမယ္ဆိုတာ သိရွိရန္ လိုအပ္ပါသည္။ Port forwarding ျပင္ဆင္ျခင္းသည္ သင္၏ router သို႔မဟုတ္ firewall က ဆက္သြယ္မႈအားလံုးကို "forward" ျပဳလုပ္ရန္ သင္၏ router သို႔မဟုတ္ firewall က ကြန္ျပဴတာေပၚရွိ local ports မ်ားကို ရရွိရန္ အတြက္ ျဖစ္သည္။

port forwarding ျပဳလုပ္ရန္အလိုအေလ်ာက္ ျပင္ဆင္ရန္ ၾကိဳးစားျခင္း label တပ္ထားေသာ box ကို check လုပ္ခဲ့လွ်င္ သင္၏ local ကြန္ယက္ ဆက္သြယ္မႈတြင္ Vidalia သည္ အလိုအေလ်ာက္ port forwarding ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ ျပင္ဆင္ဖို႔ ၾကိဳးစား ေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ျခား Tor clients မ်ားဟာ သင့္ relay ကို ဆက္သြယ္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ routers အားလံုးကေတာ့ အလိုအေလ်ာက္ port forwarding ျပဳလုပ္ျခင္းကို အေထာက္ကူေပးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။Vidalia သည္ port forwarding ကို အလိုအေလ်ာက္ set up ျပဳလုပ္ခဲ့လွ်င္ Test button ၏ ေဘးရွိ checkbox ကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

Test butons သည္ port forwarding ကို set up ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ Vidalia သည္ unable ျဖစ္ေနသည္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့လွ်င္ router ရွိ ၎ feature ကုိ enable လုပ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ port forwarding ကို manual အားျဖင့္ set up ျပဳလုပ္ဖို႔ လုိအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ network ပစၥည္းမ်ားတြင္ Universal Plug-and-Play (UPnP) လို႔ေခၚတဲ့ feature ရွိပါတယ္။ အကယ္၍ router ၏ စီမံခန္႔ခြဲသူ မ်က္ႏွာစာကို သင္ ဝင္ၾကည့္ႏိုင္သည္ ဆိုလွ်င္ UPnP ကို enable ျပဳလုပ္ရန္ option ကို ရွာေဖြသင့္ပါတယ္။ router အမ်ားစုအတြက္ စီမံခန္႔ခြဲသူ မ်က္ႏွာစာကို Web browser တြင္ http://192.168.0.1 သို႔မဟုတ္ http://192.168.1.1 ကို ဖြင့္ျခင္းအားျဖင့္ ဝင္ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ မ်ားစြာေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ router ၏ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားကို manual အားျဖင့္ အၾကံဉာဏ္ယူသင့္ပါတယ္။

port forwarding ကို manual အားျဖင့္ set up လုပ္ဖို႔ လိုအပ္ခဲ့လွ်င္ portforward.com ဝက္ဘ္ဆိုက္တြင္ routers ႏွင့္ firewalls အမ်ိဳးစံုအတြက္ port forwarding ကို မည္သို႔ set up ျပဳလုပ္ရမည္ဆိုေသာ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ား ရွိပါတယ္။ အနိမ့္ဆံုးအေနႏွင့္ အျခားေသာ Windows ႏွင့္ 9001 operating systems မ်ားတြင္ မူရင္းတန္ဖိုး port 443 ျဖစ္ေနေသာRelay Port ကို forward ျပဳလုပ္ေပးဖို႔ လိုအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Mirror the relay directory label တပ္ထားေသာ checkbox ကို check လုပ္ျပီးျပီ ဆိုလွ်င္ Directory Portကိုလည္း forward ျပဳလုပ္ေပးဖို႔ လိုအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Directory Port သည္ opreating systems မ်ားအားလံုးတြင္ မူရင္းတန္ဖိုး port 9030 အျဖစ္ ရွိေနမွာပါ။